Histori të Verteta

Rast strategjik

Klient  G.S. dhe L.G.

Ankim administrativ – Komisioneri për mbrojtjen nga diskriminimi

L. është një nënë e vetme, që jeton në Tiranë me vajzën e saj 8 vjeçare G.

I ati i G i braktisi ato që kur G ishte foshnjë dhe asnjëherë nuk u interesua më për to. Atij i është hequr përgjegjësia prindërore me vendim gjykate.

Ai asnjëherë nuk ka paguar ndonjë kontribut për vajzën e tij.

G. është diagnostikuar me autizëm dhe ajo ka nevojë për përkujdesje dhe trajtim të veçante sipas nevojave të saj. L. e ka shumë të vështirë të sigurojë para duke punuar apo të gjejë një punë  sepse ajo duhet te kujdeset per  G. gjatë gjithë kohës, po ashtu të afërmit e saj jetojnë të gjithë jashtë Tiranës, kështu që ajo nuk ka ndihmë nga askush.

L. e ka regjistruar G. ne shkollë, por nuk ka qenë e lehtë. Shkolla të caktuara kanë refuzuar të pranojnë G. për shkak të sëmundjes së saj . L. është e vetëdijshme për nevojat e veçanta të G , por ajo nuk mund ta kuptonte refuzimin e tyre dhe asnjëherë nuk ndaloi së provuari. Ajo më në fund gjeti një shkollë publike që e pranoi G, por me një kusht . Drejtori i shkollës  i tha  L. që, për  G. që të ndiqte mësimin, ishte e nevojshme që  L. të ishte prezente me të përgjatë gjithë ditës në shkollë në mënyrë që ta ndihmonte në procesin e nxënies, duke qënë se mësuasja e klasës nuk kishte kohë të merrej veçanërisht me G. meqë ajo kërkonte përkujdesje të veçantë.

Në këto kushte L. pranoi të asistonte vajzën sepse ishte e vetmja zgjidhje  qe  ajo të arsimohej dhe të mësonte. Ajo shkon çdo dite me të në shkollë dhe ndjek të gjitha orët e mësimit.

Ne këtë pikë  L. erdhi në zyrën tonë dhe kërkoi ndihmë. Ajo u ankua për kushte shumë të vështira të jetesës dhe për të ardhura shumë të ulëta  (vetëm nga ndihma ekonomike). Ajo u ankua se nuk mund të punonte  për shkak se ishte e zënë me  G. në shkollë gjatë ditës .

Pasi çështja u shqyrtua nga TLAS u konstatua që kjo situatë ishte e kundraligjshme dhe e kishte vendosur  G. në një situatë të pabarabartë me fëmijët e tjerë. Gjithashtu nena e saj  L. që qëndron në klasë me të gjatë gjithë kohës, nuk i ka aftësitë profesionale si të një mësuesi specialist i cili duhet të trajtojë fëmijë me nevoja të veçanta si G.

Për këtë shkak nga TLAS, u bë një ankim pranë Komsionerit për Mbrojtjen nga Diskriminimi. Ligji parashikon që për fëmijët me nevoja të veçanta të cilët janë të regjistruar në shkollë, është e detyrueshme për bordin e shkollës  dhe autoritetet e arsimit, të mbledhin një komision të posaçëm që  të vlerësojë nevojat e fëmijës, të zhvillojë një plan edukimi individual  dhe t’i vendosë fëmijës një mësues individual/të posaçëm. Në rastin e klientes sonë, asnjë nga parashikimet ligjore nuk ishte ndjekur. Shkolla dështoi  të vepronte në përputhje me parashikimet e dispozitave ligjore për këto raste, si dhe në përputhje me nevojat dhe interesin më të lartë të  femijës, e si pasojë ka shkaktuar diskriminim.

Komisioneri kunder diskriminimit pasi shqyrtoi çështjen ka konstatuar diskriminimin e drejtëpërdrejtë të shkaktuar të miturës G. Shkolla është detyruar të marrë masa të menjëhershme që në respektim të parashikimeve ligjore të mbledhë komisionin e veçantë  për të vlerësuar nevojat e G  dhe nevojat e fëmijëve të tjerë të diagnostikuar me autizëm dhe që po ndjekin shkollën në të njëjtën kohë me  G.   Komisioneri gjithashtu ka vendosur që G.-së t’i caktohet urgjentisht një mësues i posaçëm që ta ndihmojë atë në procesin e të nxënit.

Ky është një rast që nuk përfaqëson individualisht vetëm klienten tonë dhe vajzën e mitur G. por një grup të madh fëmijësh dhe prindërish që ndodhen në të njëjtën situatë me të.  Ata hasin shumë vështirësi që t’i vendosin fëmijët në shkolla publike  sepse shteti po dështon që të ketë një staf të veçantë mësuesish që të merren në mënyrë të dedikuar me procesin e të nxënit të këtyre fëmijëve në klasëe që kanë nevojë të veçanta e janë veçanërisht vulnerabël.

Ky rast përfaqëson një praktikë të mirë të vendosur dhe një standard që duhet respektuar në të drejtën për arsim të fëmijëve me nevoja të veçanta në përgjithesi dhe në veçanti për G dhe të gjithë fëmijet e tjerë si G që ndjekin të njëjtën shkollë me të. 

Kjo çështje mbështetet nga UNICEF.

G. është një vajzë e vogël, 7 vjeçare që jeton me babain e saj A.P. Ajo është e paregjistruar në gjendjen civile. Për këtë arsye, ajo nuk është as në shkollë. Mbas lindjes së vajzës, nëna e saj H.T. u largua nga shtëpia dhe për shumë vite ka jetuar jashtë shtetit. Aktualisht, ajo po shlyen një dënim me burgim në Tiranë. A.P. dhe H.T. nuk kanë patur martesë ligjore dhe vajza ka lindur gjatë bashkëjetesës së tyre të shkurtër. Nëna H.T. e ka gjendjen civile në bashkinë e Rr., ndërsa babai A.P. e ka gjendjen civile në Tiranë. Që mbas lindjes së fëmijës dhe largimit të nënës nga shtëpia, prindërit e G. nuk kanë patur asnjë lloj marrëdhënie midis tyre. Gjatë kohës që H.T. vuan dënimin me burgim, babai A.P. e ka dërguar herë pas here vajzën në takime me nënën e saj.

Mbas disa takimeve me personelin e TLAS, A.P. u angazhua seriozisht për të ndjekur procedurat e regjistrimit të vajzës së tij në gjendjen civile. U konstatua fillimisht që nëna H.T. nuk kishte asnjë lloj dokumenti identifikimi, kështu që ishte e nevojshme fillimisht pajisja e saj me letërnjoftim. TLAS u kujdes që nëna të pajisej me kuponin e posaçëm dhe të vazhdonte me procedurat e aplikimit për t’u pajisur me letërnjoftim. Mbas pajisjes së nënës me dokument identifikimi dhe mbas disa takimesh me autoritetet e burgut, u arrit që të bëhej shoqërimi i nënës në zyrën e gjëndjes civile në Tiranë, ku është i regjistruar babai i vajzës A.P., për të bërë raportimin e lindjes nga ana e nënës. Babai A.P. kishte çertifikatën origjinale të asistencës në lindje të vajzës, të lëshuar nga materniteti. Çertifikata ishte e rregullt. Nëna kishte raportuar emrin dhe mbiemrin e saj të saktë, ashtu siç është e regjistruar në gjendjen civile.

Gjatë mbajtjes së aktit të lindjes, ishte i pranishëm edhe babai i vajzës A.P. Nëna bëri edhe njohjen e atësisë së fëmijës, duke mundësuar që fëmija të merrte mbiemrin e babait të saj. Kështu, përfundimisht fëmija G.P. mund të kishte çertifikatën e saj, si të gjithë moshatarët e saj. Tani nuk do të kishte asnjë pengesë që ajo të vazhdonte rregullisht shkollën.

Gjatë procedurës së mbajtjes së aktit të lindjes, babai shfaqi dëshirën që fëmija të hidhej në fletën e tij familjare, meqë ai ishte kujdesur për të që nga lindja dhe mendonte që fëmija do të vazhdonte të ishte ende nën kujdesin e mëtejshëm të tij. Nëna H.T. nuk e pranoi këtë kërkesë dhe fëmija u regjistrua si pjestare e familjes së nënës H.T. Kuptohet që babai nuk ishte dakort me këtë zgjidhje dhe për këtë ai i kërkoi TLAS që ta mbështeste më tej, në marrjen e fëmijës në fletën e tij familjare, nëpërmjet një procesi gjyqësor. TLAS do të shqyrtojë ndjekjen e mëtejshme të rastit, duke u mbështetur në interesin më të mirë të fëmijës.

Detyrimi për ushqim për fëmijët e lindur jashtë martese

Pranë Zyrës tonë u paraqit një kliente me iniciale A.F, pasi kishte marrë vesh për shërbimet që kryente zyra jonë nëpërmjet personave të tjerë ajo u paraqit duke kërkuar pension ushqimor për djalin e saj të mitur të lindur jashte martese, pasi babai i fëmijës pavarësisht se e kishte njohur atësinë e fëmijës nuk pranonte të kontribuonte në mirerritjen e fëmijës.

Janë pikërisht këto raste të cilat po shtohen dita ditës në shoqërinë Shqipëtare, pasi siç dihet është rritur mjaft numri i martesave të faktit (martesa jo në kuptimin ligjor, bashkjetesë), dhe janë pikërisht këto probleme që hasen pas ndërprerjes së bashkëjetesës.Pasi fëmija jeton me njërin nga prindërit dhe fakti se fëmija nuk jeton me prindin tjeter nuk e shkarkon atë nga detyrimi për të kontribuar për një jetesë më të mirë të fëmijës së tij.

U proçedua me mbledhjen e dokumentave të nevojshëm të cilat vërtetonin faktin që fëmija jetonte me nënën dhe të gjithë dokumentat që u konsideruan të nevojshëm për fillimin e proçesit gjyqësor.

U mendua që të hartohej një kërkesë padi duke u thirrur si i paditur në gjykim i ati i fëmijës.

Vetë termi bashkjetesë është shume i perdorur këto vitet e fundit por sipas nenit 163 të Kodit të Familjes: “Bashkëjetesa është një bashkim fakti midis burrit dhe gruas qe jetojnë ne çift, e karakterizuar nga një jete e përbashkët, qe paraqet një karakter stabiliteti dhe vazhdueshmërie”.

Për fëmijët e lindur jashtë martese neni 170 i Kodit të Familjes parashikon: “Amësia dhe atësia e fëmijës se lindur jashtë martese mund te vendosen me ane te njohjes vullnetare ose nëpërmjet një vendimi gjyqësor dhe për prindërit krijon te drejta dhe detyrime te njëjta, ne mënyrë prapavepruese, si për fëmijët e lindur nga martesa”. Pra nga neni i mesipër kuptohet qartë se edhe fëmijët që janë fryt i bashkjetesës gëzojnë të njejtat të drejta si fëmijët e lindur nga martesa dhe prindërit e tyre kanë të njëjtat detyrime njësoj si për fëmijët e lindur nga martesa.

Sipas nenit 192 pika “b” e Kodit të Familjes “Detyrim për ushqim kanë prindërit ndaj fëmijës së tyre”, pavarësisht nëse fëmija ka lindur jashtë martesë apo nga martesa, madje nei 196 përmend faktin se edhe në qoftë se njërit nga prindërit i është hequr përgjegjësia prindërore, përsëri ai nuk mund ti shmanget detyrimit për ushqim ndaj fëmijës së tij.

Neni 197 prashikon “Prindërit kane detyrimin për ushqim ndaj fëmijëve te tyre, kur këta nuk kane mjete te mjaftueshme për te jetuar.
Një fëmijë i mitur mund t'u kërkojë prindërve te tij detyrimin për ushqim edhe kur ka pasuri, kur te ardhurat nga pasuria dhe nga puna e tij nuk i përmbushin nevojat e tij.
Detyrimi për ushqim vazhdon edhe për kohen qe fëmijët madhore ndjekin shkollën e mesme ose te larte, deri ne moshën njëzetepesë vjeç”.

Pra duke ju rikthyer rasit të klientes K.N, duke marrë parasysh moshën e mitur të djalit të saj dhe vështirësinë financiare në të cilën ajo ndodhej, ajo në bazë të të gjthë neneve të përmendur më lart përligjej plotësisht në kërkimin e saj, duke kërkuar një jetë më të mirë për fëmijën e saj.

U depozitua kërkesë padia në gjykatë dhe u proçedua me hapat e mëtejshëm, ku u zhvilluan disa seanca gjyqësore dhe gjykata arritti në përfundimin se klientja A.F kishte të drejtë në kërkimin e saj duke i lidhur në këtë mënyrë një pension fëmijës së klientes A.F.

Në këtë mënyrë ky fëmijë do të ketë një të ardhme më të mirë dhe do të ketë mundësi më të mëdha për të pasur një jetesë normale njësoj si të gjithë fëmijët e tjerë.

Mbas një pune pothuajse 2 vjecare duke vlerësuar dhe kontributin e madh të Zyrës për Shërbimin Ligjor Falas u arrit në përfundimin e dëshiruar nga klientja A.F.

Në zyrën e Shërbimit Ligjor Falas Tirane u paraqitën rastet e një grupi klientësh në kuadër të projektit të UNDP.

Këto klientë i përkisnin të gjithë komunitetit Rom dhe të gjithë i lidhte një problematikë.

Fillimisht avokatët e TLAS u takuan më këtë komunitet në banesat e tyre jashtë rrethit të Tiranës. Në këtë takim u konstatua nga pohimet e vetë personave se ata kishin humbur shtetësinë shqiptare dhe nuk gëzonin shtetësinë e asnjë vendi tjetër. Ata pretendonin se nuk kishin bërë asnjëherë kërkesë për lënien e shtetësisë shqiptare por u kujtohej se për një gjë të tillë kishte aplikuar shumë vite më parë një i afërm i tyre. Disa prej tyre kishin karta identiteti gjë e cila e bëntë të vështirë të besohej se kishim të bënim me humbjen e shtetësisë shqiptare. Këta persona nuk dispononin asnjë dokument, (në rastin në fjalë do të ishte i nevojshëm një dekret që legjitimonte heqjen e shtetësisë) përveç disa dokumentave personale identifikuese të vjetra në kohë.

Nga takimi i parë u kuptua që ishte e nevojshme të bëhëj një verifikim lidhur me këta persona në zyrën përkatëse të gjendjes civile apo në Drejtorinë e Përgjithshme të Gjendjes Civile. Nga Zyra e Gjendjes Civile e zonës konstatuam se këta shtetas nuk figuronin në regjistrin kombëtar të gjendjes civile, pra u kuptua që këta persona nuk figuronin si shtetas shqiptarë. Për këtë arësye u kërkua informacion nëpërmjet një shkrese drejtuar Drejtorisë së Përgjithshmë të Gjendjes Civile lidhur me numrin dhe vitin e Dekretit që kishte vendosur heqjen e shtetësisë. Nga ky institucion na u kthye përgjigje për atë që kërkonim, pra u identifikua heqja e shtetësisë me dekretin përkatës dhe na u dërgua lista emërore e të gjithë personave që nuk kishin më shtetësinë. Bëhej fjalë për një grup prej 20 personash. Ajo që të binte në sy ishte fakti që këtyre personave ju ishte hequr shtetësia shqiptare që në vitin 1994 dhe një gjë e tillë ishte identifikuar vetëm disa muaj përpara referimit të këtyre rasteve në zyrën tonë. Edhe në Zyrën e Gjendjes Civile të Zonës shkresa që njoftonte për shtetësitë e humbura të klientëve ishte e kohëve të fundit, disa kohë përpara krijimit të regjistrit elektronik të Gjendjes Civile.

Mirëpo kjo situatë i kishte privuar gjatë gjithë kësaj kohë këta persona të përfitonin nga shërbimet sociale shtetërore, të përfitonin nga skema e ndihmës ekonomike, të regjistroheshin si të papunë apo të përfitonin nga shërbimet shoqërore e shëndetsore. Këta persona i përkisnin një shtrese mjaft në nevojë të shoqërisë të cilit e kishin të domosdoshme asistencën e këtyre shërbimeve, majde njëri prej klientëve kishte paaftësi të plotë mendore dhe si pasojë nuk mund të merte pagesë paaftësie dhe as të kryente ekzaminimet e nevojshme mjekesore.

Pas konstatimit të fakteve të mësipërme u fillua nga puna për zgjidhjen e problemit të klientëve.

Hapësira ligjore në të cilën ishte kërkuar dhe legjitimuar lënia e shtetësisë së klientëve i ishte nënshtruar ligjit të kohës. Ligji në fuqi është ligji nr. 8389 datë 5.8.1998 “Për Shtetësinë Shqiptare” i ndryshuar . Ky ligj ndër të tjera parashikon:

“…shtetasi shqiptar mund të jete edhe shtetas i një shteti tjetër…”.
“..Askujt nuk mund t'i hiqet arbitrarisht shtetësia shqiptare…”.
“..Çdo shtetas shqiptar ka të drejtë të heqë dorë nga shtetësia shqiptare me kusht që të ketë një shtetësi tjetër, të ketë fituar një shtetësi tjetër apo t'i jetë garantuar nga organet kompetente të shtetit të huaj dhënia e një shtetësie tjetër...”

Nga një vështrim i përgjithshëm i ligjit ishte e qarte se kishim të bënim me persona pa shtetësi, pra që nuk kishin as shtetësinë shqiptare dhe as nuk kishin fituar asnjë shtetësi tjetër.

Cdo shtet demokratik duhet të zbatojë marrëveshjet ndërkombëtare për reduktimin e pashtetësisë. Në këtë rast kishim të bënim pikërisht me një situatë te tillë e cila jo vetëm nuk ishte marë në konsideratë por gjithashtu kishte vite të tëra e cila nuk ishte konstatuar.

Ligji shqiptar parashikon rifitimin e shtetësisë shqiptare sipas procedurave të mëposhteme:

Neni 17

Kërkesa për fitimin, rifitimin ose heqjen dorë nga shtetësia shqiptare paraqitet në organet e Ministrisë së Rendit Publik të vendbanimit të personit ose, në rast se personi banon jashtë shtetit, në përfaqësitë diplomatike ose konsullore të Republikës së Shqipërisë jashtë shtetit. e shoqëruar me dokumentet e kërkuara nga ky ligj.

Neni 18

Në rast se dokumentet e nevojshme nuk janë të plota, organet kompetente, brenda një muaji, ia kthejnë kërkuesit për plotësime të mëtejshme.

Neni 19

Ministria e Rendit Publik brenda 6 muajve nga dita e paraqitjes se kërkesës se individit, në baze te kushteve të përcaktuara në kete ligj për fitimin, rifitimin ose humbjen e shtetësisë shqiptare, vendos për paraqitjen ose jo të kërkesës për fitimin, rifitimin ose humbjen e shtetësisë pranë Presidentit të Republikës.
Kërkesa e Ministrisë se Rendit Publik shoqërohet me dosjen e plote individuale te kërkuesit.
Vendimi për bërjen ose jo të kërkesës nga ana e Ministrisë së Rendit Publik i behet e njohur subjekteve të interesuara, të cilat, në rast se nuk janë dakord me përmbajtjen e tij, mund të ngrenë padi në gjykatën e rrethit Tirane.

Neni 20

Presidenti i Republikës, brenda 3 muajve nga paraqitja e k ërkesës së Ministrisë së Rendit Publik, nxjerr dekretin përkatës. Në rast se kërkesa nuk është e plotë, materiali i kthehet për t'u plotësuar Ministrisë së Rendit Publik brenda 1 muaji nga dita e paraqitjes.
Kur janë kushtet e pikës 7 të nenit 9 të këtij ligji, dekreti për fitimin e shtetësisë shqiptare nxirret edhe pa ndjekur procedurën e mësipërme.

Referuar akteve nënligjore në zbatim të këtij ligji. Parashikohet se dokumentat të cilat duhet të shoqërojnë kërkesën për rifitimin e shtetësisë shqiptare janë:

  • Kerkesa e qytetarit drejtuar Presidentit të Republikës.
  • Çertifikate lindje dhe familjare;
  • Relacion shpiegues dhe konfirmimi nga komisariati i policisë vendore dhe prefektura përkatëse lidhur me shtetësinë që kanë ose kanë patur prindërit e çdo aplikanti. ( përpilohet nga sektori i policisë kriminale dhe Prefektura e qarkut)
  • Deklaratë noteriale nga çdo aplikant mbi moshën 14 vjeç, për faktin e aplikimit ose jo për të fituar shtetësi tjetër.
  • Vertetimin e njësisë administrative përkatëse për çdo aplikant mbi moshën 14 vjeç.
  • Çertifikatë lindje ose të vdekjes të prindërve të çdo aplikanti.
  • Fotografi e aplikantit, copë 3 tre (në rast se ka fëmijë nën moshë 14 vjeç, fotografi për secilin prej tyre).
  • Mandat pagesa për aplikimin.

Pra, sikurëse vihet re, ishte e nevojshme që të përpiloheshin një numër i madh dokumentash për të gjithë personat, duke patur parasysh edhe faktin e mbulimit të shpenzimeve për çdo dokument.

Nga avokatët e TLAS fillimisht u fillua me pregatitjen e dokumentave nga Zyra e Gjendjes civile (çertifikatat e kërkuara për çdo aplikant) për të cilat u kërkua një kohë e gjatë pasi çertifikatat nuk mund të printoheshin nga sistemi elektronik i regjistrit të gjendjes civile sepse personat nuk ishin të regjistruar, si pasojë duhej të nxireshin të dhënat në mënyrë manuale nga arkivat e regjistrave të Gjendjes Civile.

Më pas u proçedua me dokumentat e tjera të kërkuara nga zyra e Gjendjes civile.

Më vështirësi u realizuan deklarat noteriale për klientët të cilët nuk dinin të shkruanin dhe ishte e nevojshme të paraqiteshin të gjithe personalisht për hartimin e tyre. Kjo gje gjithashtu u realizua me sukses.

Pas mbledhjes së të gjithë dokumentave u bë aplikimi i klientëve për rifitimin e shtetësisë shqiptare të clët u përfaqësuan nga avokatët e TLAS.

Nga aplikimi, sikurëse mund të shikohet nga parashikimi ligjor cituar më sipër, nevojitet një periudhë disa mujore derisa institucionet përkatëse të bëjnë verifikimet dhe vlerësimet e duhura e më pas kërkesa të përcillet në Presidencë. Më pas është Presidenti i Republikës i cili shprehet lidhur me kërkesën për rifitimin e shtetësisë shqiptare.

Avokatët e TLAS janë në kontakt të vazhdueshëm me këto institucione në mënyrë që lidhur me cështjen të mos ketë vonesa të paarsyeshme dhe që klientëve t’ju kthehet sa më parë shtetësia shqiptare.

Në zyrën e TLAS u paraqit klientja I.L. e cila paraqiste si problem ndërprerjen e marrëdhënies së punës në mënyrë të paligjshme dhe pa shkak të arsyeshëm. Pasi u diskutua çështja nga këshilltari i projektit dhe nga avokatët e zyrës u mendua se largimi nga detyra i klientes ishte bërë në mënyrë të padrejtë duke mos respektuar afatet ligjore shkaqet dhe rregullat e parashikuara nga Kodi i Punës në lidhje me ndërprerjen e marrëdhënieve të punës.
Marrëdhënia juridike e punës është marrëdhënia që krijohet midis punëdhënësit dhe punëmarrësit në të cilën parashikohet që punëmarrësi merr përsipër të kryejë punën në shpërblim të pagës që i jepet nga punëdhënësi. Marrëdhënia e punës vërtetohet nëpërmjet kontratës së punës dhe në mungesë të saj nëpërmjet librezës së punës.

Siç rezultonte edhe nga Libreza e Punës, klientja I.L. kishte filluar punë pranë Autoritetit Shëndetësor Rajonal më datë 18.05.1983 i cili në atë kohë quhej Drejtoria e Higjienës dhe Epidemive. Për të gjithë periudhën nga kjo datë deri më 12.04.2012 kishte punuar pa ndërprerje pranë këtij institucioni. Më datë 30.12.2011 nga ana e institucionit i është komunikuar një njoftim për suprimimin e vendit të punës dhe ndërprerja e marrëdhënieve të punës me efekt pas tre muajsh. Pas këtij njoftimi klientja kishte vazhduar punën deri në datën 10.04.2012, datë në të cilën institucioni kishte nxjerrë një urdhër për ndëprerjen e marrëdhënieve financiare. Arsyeja që përdorte pala e paditur për ndërprerjen e marrëdhënies së punës ishte Suprimim i vendit të punës. Kjo arsye sipas klientes, përbënte një shkak të paqenë dhe përbënte një mbulim të veprimeve arbitrare të punëdhënësit. Klientja kishte punuar pranë institucionit si sanitare për rreth 29 vjet dhe gjatë kryerjes së punës kishte qenë korrekte duke zbatuar me përpikmëri rregulloren e institucionit dhe urdhërimet e punëdhënësit në lidhje me kryerjen e detyrave. Klientja I.L. kishte qenë një nga punonjëset më të vjetra dhe i duheshin më pak se dy vjet për të dalë në pension pleqërie për shkak të moshës.

Në rastet e suprimimit të vendit të punës nga ana e punëdhënësit duhet të respektohen disa parime lidhur me vjetërsinë në punë apo faktin që punëmarrësi është shumë afër moshës së pensionit, në mënyrë që pasojat në lidhje me veprimet e kryera nga punëdhënësi të jenë me efekte sa më të lehta për punëmarrësin.

Largimi nga puna, duke i dhënë fund një marëdhënie juridike të punës duhet të respektojë parimet themelore që garantojnë të drejtat e punëmarrësve sipas legjislacionit të marëdhënieve të punës.

Në thelb të këtij parimi qëndron “e drejta e mbrojtjes nga veprimet e padrejta të punëdhënësit”. Për të garantuar këtë të drejtë, punëdhënësi ka detyrim që, para se të ndërmarë veprime për ndryshimin e marëdhënies së punës, përfshirë edhe “largimin nga detyra”, si veprimi me pasojat më të rëndësishme në marëdhëniet e punës, të dëgjojë punëmarrësin të shprehë opinionin e tij për veprimet që do të kryhen me kontratën e tij të punës.

Ky parim i rëndësishëm kushtetues (proces i rregullt ligjor - neni 42 “1” i Kushtetutës së R. së Shqipërisë”) gjen zbërthimin e vet në nenin 144 të Kodit të Punës.

Sipas Nenit 144 të Kodit të Punës “Pas kohës së marrjes në provë, kur punëdhënësi mendon të zgjidhë kontratën e punës, ai duhet të njoftojë me shkrim punëmarrësin të paktën 72 orë para takimit dhe të bisedojë me të. Punëdhënësi, i parashtron punëmarrësit arsyet e vendimit të marrë për zgjidhjen e kontratës. Zgjidhja njoftohet të paktën pas 48 orëve të bisedës. Ajo duhet të bëhet me shkrim.
Punëdhënësi i klientes I.L. nuk kishte respektuar asnjë nga afatet e mësipërme dhe kishte shkelur dispozitat e parashikuara nga neni 144 i Kodit të Punës.

Në rastin konkret një veprim i tillë nuk ishte kryer nga ana e punëdhënësit dhe kjo përbën mosrespektim të proçedurës së ndërprerjes së kontratës së punës nga ana e punëdhënësit në kuptim të përcaktimeve që bën Kodi i Punës në lidhje me këtë proçedurë.

Kjo mënyrë jo vetëm që nuk respekton të drejtat e punëmarrësit por nuk respekton as detyrimet që ka një insitucion për të kryer këto veprime proçedurale dhe të dëgjojë punëmarrësin në rastin e një zgjidhje të njëanshme të marrëdhënies së punës.

Sipas nenit 146 të Kodit të Punës, Zgjidhja e kontratës nga punëdhënësi, konsiderohet pa shkaqe të arsyeshme kur:

  1. punëmarrësi ka pretendime që rrjedhin nga kontrata e punës;
  2. punëmarrësi ka përmbushur një detyrim ligjor;
  3. bëhet për motive të pandashme nga personaliteti i punëmarrësit, por që nuk kanë lidhje legjitime me raportet e punës. Konsiderohen si motive të tilla raca, ngjyra, seksi, mosha, gjendja civile, detyrimet familjare, shtatzënia, besimi fetar, bindjet politike, kombësia, gjendja shoqërore;

Zgjidhja e kontratës pa shkaqe të arsyeshme është e pavlefshme. Punëdhënësi që ka zgjidhur kontratën pa shkaqe të arsyeshme, detyrohet t’i japë punëmarrësit një dëmshpërblim deri në një vit pagë, që i shtohet pagës që ai duhet të marrë gjatë afatit të njoftimit.

Shkaqet për të cilat klientja e konsideronte zgjidhjen e marredhënieve të punës të paligjshme dhe që u përfshinë në hartimin e kërkesëpadisë ishin:

  1. Suprimimi i vendit të punës i paraqitur në mënyrë të tillë dhe duke u zbatuar mbi punonjësit pa asnjë karakter selektiv përbën një arsye për ta konsideruar zgjidhjen e marrëdhenieve të punës pa shkaqe të arsyeshme.
  2. Puna rreth 29 vjet pa ndërprerje pranë punëdhënësit si sanitare dhe gjatë gjithë viteve të punës fakti i përkushtimit, dhe në ushtrimin e detyrave duke treguar përgjegjshmëri, besnikëri dhe ndershmëri. Këtë fakt e vërteton edhe kohëzgjatja e punës pranë punëdhësit, jo e vogël prej rreth 29 vitesh.
  3. Duke u nisur edhe nga mosha që kishte klientja, i duheshin edhe dy vite për të mbushur moshën për të dalë në pension dhe në një moshë dhe periudhë të tillë është pothuajse e pamundur gjetja e një mënyre tjetër punësimi.
  4. Nga ana e punëdhënësit nuk ishte zbatuar asnjë kriter selektiv lidhur me faktin e moshës së klientes I.L. në raport me punonjëset e tjera dhe fakti që kishte punuar për një periudhe prej 29 vjetësh duke mos marrë fare parasysh mundësinë e ndonjë lëvizje të mundshme edhe në ndonjë vend çfarëdo në mënyrë që të mund të arrinte moshën e pensionit.
  5. Por ajo që vlen të theksohet dhe që u vu në dukje edhe në kërkesë padinë e paraqitur në Gjykatë ishte fakti që klientja I.L. i përkiste komunitetit egjiptian dhe si e tillë ishte konsideruar nga ana e punëdhënësit si shtresë vulnerabël dhe në pamundësi për të reaguar ndaj veprimeve arbitrare dhe si e tillë në raport me personat e tjerë që punojnë pranë këtij institucioni në të njëjtin pozicion pune, ishte “preferuar” për të mos qenë pjesë e institucionit për arsye të komunitetit dhe racës së cilës i përkiste.

Po ashtu Neni 152 i Kodit të Punës parashikon që “Në përfundim të marrëdhënieve të punës që kanë zgjatur jo më pak se tre vjet, punëmarrësi përfiton shpërblim për vjetërsinë si në rastin e zgjidhjes së kontratës me afat të pacaktuar nga punëdhënësi.
Nëse kontrata zgjidhet pa shkaqe të arsyeshme, punëmarrësi ka të drejtë të ngrejë padi kundër punëdhënësit në gjykatë, brenda 180 ditëve nga dita e përfundimit të afatit të njoftimit.

U procedua për mbledhjen e të gjithë dokumentave të nevojshëm që do të shërbenin në këtë rast duke u marrë të gjithë dokumentat. Kjo u bë e mundur nëpërmjet dërgimit të një shkrese zyrtare ndaj institucionit ku ju kërkuan një kopje dokumentave që ndodheshin në dosjen e klientes pranë punëdhësit, pasi në momentin e ndërprerjes së marrëdhënies së punë, këto dokumenta nuk i ishin vendosur në dispozicion asaj. U bë e mundur po ashtu tërheqja e Librezës së Punës nga Zyra e Punës ku ajo ishte depozituar për të bërë të mundur përfitimin e asistencës sociale nga ana e klientes.

Pasi u mblodhën këto dokumenta u përpilua kërkesa për në Gjykatën e Rrethit Gjyqësor Tiranë dhe u paraqit kërkesa në gjykatë.

Klienti H.K u paraqit në zyrën e TLAS për t’u këshilluar lidhur me problemin e tij. Ai i përkiste komunitetit Rrom dhe prej shumë vitesh jetonte dhe punonte si emigrant në shtetin Grek.

H.K ishte gjyshi biologjik i dy fëmijëve të mitur të moshës tetë dhe gjashtë vjeç. Këta fëmijë kishin ardhur në jetë nga martesa ligjorë e djalit të klientit H.K dhe bashkëshortes së tij. Ata të gjithë së bashku jetonin prej vitesh në shtetin Grek ku punonin dhe jetonin, por të papajisur me dokumenta të rregullta qëndrimi.

Si pasojë e një aksidenti djali i klientit H.K humb jetën, duke lënë pas bashkëshorten dhe dy fëmijë të mitur. Pas kësaj ngjarje rrethanat familjare ndryshojnë ndjeshëm. Nëna e fëmijëve, për shkak të një parregullsie me dokumentat detyrohet të kthehet në Shqipëri pa të drejtë kthimi në shtetin Grek për një periudhë pesë vjeçare. Ajo i lë fëmijët në Greqi për të jetuar me gjyshërit, pra klientin H.K dhe bashkëshorten e tij.

Me kalimin e kohës dhe me rritjen e fëmijëve njëkohësisht filluan të rriten e edhe nevojat e tyre dhe domosdoshmëria për të patur një kujdestar ligjor për t’i përfaqësuar, në kushtet që nëna e tyre e kishte të pamundur të ishte pranë tyre dhe në kushtet që ajo ishte në pamundësi për t’i marë fëmijët pranë saj.

Kështu për klientin H.K ishte e nevojshme të hapej një proces gjyqësor ku të kërkonte kujdestarinë ligjore për fëmijët e mitur në kushtet që babai i tyre kishte vdekur dhe nëna ishte në pamundësi për ta ushtruar përgjegjësinë e saj prindërore.

Duke parë rrethanat e çështjes u konstatua që në këtë rast interesi më i lartë i fëmijëve ishte që të kalonin në kujdestarinë ligjore të gjyshit të tyre, klientit H.K. Fëmijët e mitur kishin lindur në shtetin Grek dhe ishin të njohur me ambientin familjar dhe socaial atje, ata shkonin në shkollë dhe në kopësht, flisnin gjuhën greke dhe mernin edhe pension nga shteti Grek. Për këto arsye edhe nëna e fëmijëve ishte dakort që ishte në interesin më të lartë të fëmjëve të vazhdonin të jetonin në shtetin Grek, duke patur si kujdestar ligjor gjyshin e tyre, deri në kohën që ajo do të bëhëj e aftë ta ushtronte vetë përgjegjësinë prindërore.

Në këto kushte kishte vend të hapej procesi gjyqësor. Duke qënë se klienti H.K nuk kishte mundësi ekonomike ta përballonte një proces të tillë gjyqësor në shtetin Grek ku ishte dhe vendbanimi i fëmijëve, u vendos që procedura gjyqësore të zhvillohej në Shqipëri, në vendbanimin e kërkuesit, klientit H.K dhe të nënës së fëmijës.

Pas hapjes së çështjes në gjykatë, ishte e rëndësishme që të provonim me prova shkresore pretendimet tona, pra: “që për këta fëmijë që prej lindjes ishin kujdesur bashkarisht gjyshërit dhe prindërit. Pas vdekjes së babait bashkejetesa e fëmijëve më nënën e tyre është komplikuar, pasi kjo e fundit e ka patur dhe vazhdon ta ketë të pamundur të shkelë në territorin e shtetit Grek dhe si pasojë të jetojë me fëmijët. Fëmijët që prej lindjes kishin jetuar në shtetin Grek, ku dhe vazhdonin shkollën dhe aktivitetet e moshës së tyre. Aktualisht nëna biologjike e fëmijëve ishte në pamundësi për të ushtruar përgjegjësinë prindërore, për shkak se për arsye të cilat nuk vareshin prej saj ajo nuk jetonte dot pranë fëmijëve të saj dhe gjithashtu nuk i kishte mundësitë ekonomikë që të mbante fëmijët pranë saj.

Kjo situate i jepte mundesi pales kerkuese te perkujdesej si person i afert ne cilësinë e një kujdestari “de facto” per nevojat baze te te miturve, por mungesa e nje statusi ligjor te kesaj situate e pengonte atë që të realizonte ne menyre te plote te drejtat e tij në raport me institucionet shtetërore apo me të tretët në emër të fëmijëve”.

U deshën disa kohë deri sa të siguroheshin dokumentat e duhuar për procesin gjyqësor, pjesa më e madhe e të cilave duhet te mereshin në shtetin Grek sipas formës së kërkuar nga ligji.

Gjithashtu situata faktike u argumentua ne gjykate duke u bazuar ne keto parashikime ligjore:

Neni 2 i Kodit te Familjes parashikon se: “Prindërit, organet kompetente dhe gjykatat, ne vendimet dhe veprimtarinë e tyre, duhet te kenë si konsiderate parësore interesin me te larte te fëmijës”.

Neni 5 i K. te Familjes sanksionon se: “Çdo fëmijë, për një zhvillim te plote dhe harmonik te personalitetit, ka te drejte te rritet ne një mjedis familjar, ne një atmosfere gëzimi, dashurie dhe mirëkuptimi”.

Neni 224 i K. te Familjes parashikohet se: “Ne qofte se prindërit e fëmijës kane vdekur, janë ne pamundësi te ushtrojnë përgjegjësinë prindërore, fëmija mund t'i besohet një anëtari te familjes, një personi te caktuar si kujdestar, një familjeje kujdestare ose edhe një institucioni te përkujdesjes.
Ne këtë rast merret mendimi i sektorit te ndihmës dhe shërbimeve sociale, sipas dispozitave për kujdestarinë”.

Neni 227: “Përgjegjësia prindërore ndaj fëmijës se lindur jashtë martese
Përgjegjësia prindërore ndaj fëmijës se lindur jashtë martese ushtrohet nga prindi qe e ka njohur fëmijën si te tij. Ne qofte se ai është njohur nga te dy prindërit, përgjegjësinë prindërore e kane te dy prindërit……”

Neni 267 i K. Familjes sanksionon se: “Ne rast se nuk është caktuar kujdestar nga prindi qe ka ushtruar i fundit përgjegjësinë prindërore, gjykata i jep prioritet zgjedhjes se kujdestarit midis paraardhësve, personave te afërt te te miturit…..”

Neni 263: “Vendosja e kujdestarisë
Fëmijët e mitur vendosen ne kujdestari dhe gëzojnë mbrojtje te veçante nga shteti kur prindërit e tyre janë ne pamundësi për te ushtruar përgjegjësinë prindërore, për shkak se te dy prindërit kane vdekur ose nuk njihen, janë shpallur si te pagjetur, u është hequr përgjegjësia prindërore ose u është hequr zotësia për te vepruar, si dhe për çdo shkak tjetër te pranuar nga gjykata. Gjykate kompetente për vendosjen ne kujdestari te te miturit është ajo e vendbanimit ose vendqëndrimit te te miturit”.

Neni 269: “Kujdestaria mbi disa te mitur
Për te miturit qe janë vëllezër e motra caktohet një kujdestar i vetëm, përveç rastit kur rrethanat e veçanta kërkojnë domosdoshmërinë e caktimit te me shume se një kujdestari”

Pasi u administruan të gjitha provat shkresore ishte e nevojshme të behej edhe një akt ekspertimi psikologjik dhe një tjetër akt vlerësimi i kushteve sociale të nënës, e cila jetonte në Shqipëri. Për këto arsye u thirrën në gjykim një eksperte psikologe dhe një punonjëse sociale nga sektori i ndihmës dhe shërbimeve sociale pranë Bashkisë Tiranë. 

Ato vlerësuan që ishte në interesin më të lartë të fëmijëve të vendoseshin nën kujdesatrinë e gjyshit të tyre, duke sugjeruar gjetjen e cdo forme dhe menyre për të ruajtur marëdhenien afektive mes nënës biologjike dhe fëmijëve.

Ne këto kushte gjykata e pranoi kërkesën duke i vënë fëmijët e mitur nën kujdesatarinë e klientit H.K.

Rasti i klientëve N.A, B.A, P.A, N.A, E.B. nga kuminiteti Rom në Drizë, Fier.

Pesë klientët e komunitetit Rom të cilët kërkuan ndihmë nga TLAS janë nga qyteti i Fierit. Ata jetojnë në  fshatin Drizë, zonë në të cilën jeton kryesisht komuniteti Rom. Më datë 13.12.2013 katër nga klientët N.A, B.A, P.A, N.A, në lidhje të afërt gjinie, kanë qenë në shtëpinë e tyre. Rreth orës 19.00 të darkës, e gjithë familja si zakonisht ishin mbledhur për të ngrënë darkë në banesën e tyre. Në një moment u dëgjua një zhurmë në derën e shtëpisë. Një nga gratë e familjes ishte jashtë dhe ajo u dëgjua duke bërtitur me zë të lartë. Në këtë moment menjeherë të gjithë anëtarët e familjes që ishin brenda, dolën pasi dëgjuan  zhurmat. Kur dolën e gjetën veten përballe me 4 (katër) persona me maska në kokë, pa uniforma dalluese, dhe që përpiqeshin të shtynin gruan e familjes që u kishte dalë përballë.  Një nga katër personat ishte i armatosut, dhe tre të tjerët mbanin shkopinj të mëdhenj druri në duart e tyre. Një nga meshkujt e shtëpise reagoi duke i pyetur njerëzit e maskuar, çfarë bënin çfatë kërkonin? Pse ata po silleshin si terroristë etj? …

Katër personat e maskuar nuk janë ndalur por kanë filluar të shtyjnë familjarët dhe këta të fundit kanë reaguar për t’u mbrojtur. Përleshja ka zgjatur për disa kohë për shkak se personat e maskuar nuk ndaleshin. Disa persona që ndodheshin në afërsi të banesës së klientëve pasi kanë dëgjuar zhurmat janë afruar në oborr ku po ndodhte ngjarja.

B. A. nderkohë ishte i plagosur dhe kishte gjakderdhje.  Duke qënë se mënjëhërë në vendin e ngjarjes ishin mbledhur shume persona të komunitetit që ndodheshin afër, personat e maskuar duke e pare veten në vështirrësi kanë filluar të largohen me vrap, fillimisht tre prej tyre arritën të largon me vrap nga vendi i ngjarjes. Personi i katërt hoqi maskën dhe  u tha me zë të lartë të gjithëve të ndalonin, sepse ai ishte polic dhe është prezantuar me emrin e tij.

Kur panë fyturën,njerëzit e kuptuan që personi  me maskë ishte me të vërtetë punonjës policie i cili operonte në lagjen e tyre. Në këto kushte klientët janë tërhequr, dhe e kanë pyetur policin për të sqaruar situatën, përse ai ndodhej aty me tre persona të tjetë të maskuar dhe pa uniforma. Polici nuk ka pranuar të japë shpjegime, si dhe akuzoi e kërcënoi klientët dhe familjarët e tyre se ata do të arrestohen për shkak se ata  kanë vepruar kundër  policisë së rendit, dhe pastaj u largua pa dhënë shpjegime të mëtejshme.

Më pas në vendngjarje ka mbërritur edhe kryetari i fshatit duke u përpjekur që t’i japë një shpjegim situatës. Klientët ishin të gjakosur nga dëmtimet që kishin marë nga përleshja me personat e maskuar. Ata nuk bënë kallzim në polici pasi ishin të frikësuar por të nesërmen i kërkuan ndihmë zyrës së Avokatit të Populit. Gjithashtu ata shkuan për të takuar policin e idetifikuar në natën e ngjarjes në vendin e tij të punës, me qëllim që të merrnin disa shpjegime në lidhje me situatën e krijuar, përse ata ishin dhunuar, pse ata kishin hyre në mënyrë të dhunshme në banesën e tyre, si dhe arsyen përse nje oficer policie veproi në atë mënyrë dhe nuk ishte i veshur me uniformën përkatëse të punës.

Sipas punonjësit të policisë ai dhe kolegët e tij kishin qënë në një mision për të kapur një person që ishte në kërkim në atë zonë. Ai nuk i dha shpjegime te mëtejshme klientëve por i ka kërkuar atyre falje duke i thënë njëkohësisht që këtë ngjarje ta mbyllnin me aq dhe ‘të ndaheshin si miq’.

Pas kësaj, duke pasur parasysh fjalën e punonjësit të shtetit, klientët menduan se kjo ishte rruga e duhur për të kuptuar situatën. Ata nuk ndërmorën  asnjë veprim të mëtejshm dhe nuk kërkuan një kontroll mjekësor për lëndimet e tyre të marra nga hyrja e dhunshme e personave të armatosur në banesë.  

Pas disa ditësh klientët janë thirrur nga oficeri i policisë gjyqësore. Ai i pyeti ata për natën  kur kishte ndodhur ngjarja dhe gjithashtu u  bëri të ditur se ata ishin përgjegjës për një vepër penale, duke qënë se ata kishin kundërshtuar oficerët e policies përgjatë detyrës së tyre. Shumë të tronditur dhe të alarmuar, klientët ju drejtuan zyrës tonë për ndihmë.

Situata ishte se policët, disa ditë pasi ngjarja kishte ndodhur,  kishin raportuar kundër komunitetit rom, më specifikisht kundër klientëve N.A, B.A, P.A, N.A, E.B.

Sipas deklaratës së punonjësve të policisë atë natë, ata kishin një plan operativ për kapur një person i cili ishte dënuar me një vendim gjykate. Ata kishin informacion se personi ishte i fshehur në komunitetin rom të vendosur në fshatin Drizë. Me këtë informacion ata kishin organizuar operacionin. Sipas tyre ata shkuan në këtë mision me uniformat e tyre të punës. Pasi ata hynë në lagje, ata pretendojnë të kenë pare personin e kërkuar dhe në momentin që ata e kanë evidentuar ata kanë pretenduar se komuniteti Rom dhe specifikisht klientët N.A, B.A, P.A, N.A, E.B  kanë ndërhyrë për të ndaluar policinë për të kapur personin që po kërkohej prej tyre. Ata gjithashtu kanë pretenduar se janë rrahur nga anëtarët e komunitetit Rom. Për këtë shkak ndaj klientëve nisi proçedimi penal dhe çështja përfundoi në gjykatë ku klientët akuzoheshin për kundërshtimin e punonjësit të Rendit publik, vepër për të cilën parashikohet një dënim në maksimum deri në 7 (shtatë) vjet.

Pas këtij momenti rasti u bë pjesë e një grupi pune, që përfshiu gjithashtu një grup institucionesh, të tilla si zyra e Avokatit të Popullit, organizatave të ndryshme për mbrojtjen e të drejtave të njeriut, si dhe përfaqësues të medias. Seanca ishte gjithë kohës  e monitorouar nga organizmat e sipërmendur në mënyrë që të vënë më shumë vëmendje mbi këtë rast të pashembullt shkeljeje të të drejatve të njeriut.

Disa nga argumentat e përdorura prej nesh për mbrojtjen e çështjes në gjykatë ishin :

  1. Nga aktet shkresore të veprimeve hetimore nuk kishte asnjë provë bindëse për të provuar fajsinë e klientëve. Po ashtu veprimet hetimore janë kryer në kushte njëanshmërie serioze pasi Policia Gjyqësore ka përpiluar vendimet për kryerjen e ekspertimeve mjeko-ligjore vetëm për punonjësit e policisë dhe jo për klientët të cilët morën plagë gjithashtu nga përleshja. Detyrimi ligjor i Policisë Gjyqësore ka qënë dhe marrja e kallzimeve të shtetasve të dëmtuar, të pandehur në këtë gjykim.
  2. Një provë e rëndësishme për gjykimin ishte edhe raporti i bërë për ngjarjen nga Avokatit i Popullit i cili pas analizimit të ngjarjes ka rekomanduar: “Marrja e masave për respektimin dhe zbatimin korrekt të dispozitave ligjore për identifikimin policor dhe sjelljen etike profesionale të punonjësve të policisë, gjatë kryerjes së shërbimit.

Bërjen e anlizës për rastin, nxjerrjen e përgjegjësisë për punonjësit e policisë që kanë kryer shkeljet, me qëllim që ato të mos përsëriten në të ardhmen….”

Ky rekomandim jo vetëm që nuk është zbatuar nga organet policore por po ashtu nuk është vlerësuar as nga organet hetimore si dhe gjykata.

  1. Bazuar në nenin 61 të ligjit “Për Policinë e Shtetit” i titulluar “Detyrimi për të kryer detyrat pa diskriminim” parashikohet se: “Punonjësi i Policisë duhet t'i trajtojë personat në mënyrë të barabartë dhe duhet t'i kryejë detyrat pa diskriminim në bazë të gjinisë, racës, ngjyrës, gjuhës, besimit, etnisë, bindjeve politike, fetare ose filozofike, orientimit seksual, gjendjes ekonomike, arsimore, sociale ose përkatësisë prindërore, në përputhje me nenin 18 të Kushtetutës”.

Bazuar në mënyrën se si janë zhvilluar ngjarjet në çështjen në fjalë, bazuar në dëshmitë e dhëna nga dëshmitarët e thirrur nga mbrojtja ka dyshime serioze se punonjësit e policisë e kanë nënvlerësuar zbatimin e ligjit pikërisht duke marë në konsideratë se ata po operonin në një zonë që njihet se është e populluar nga anëtarë të komunitetit Rom e këta të fundit konsiderohen si një shtresë e dobët dhe e margjinalizuar e shoqërisë pa mundësi efektive për t’u mbrojtur aftësi për të kuptuar e perceptuar të drejtat e tyre.

Referuar dhe praktikës së ndjekur nga Avokati i Popullit, nga deklarimet e mara në komunitet, banor i zonës, ka raportuar se edhe herë të tjera punonjësit e policisë kishin shkuar në banesën e këtij shtetasi duke kërkuar të kontrollonin, gjë të cilën e kanë kryer, pa asnjë akt ligjor si dhe po ashtu të veshur civil. Vetëm pasi kishin kontrolluar ata i kishin thënë se ishin punonjës policie dhe se po kërkonin një person. Një fakt i tillë nuk mund të jetë i papërfillshëm pasi hedh dritë dhe mbi mënyrën si mund të jetë operuar në rastin në fjalë nga punonjësit e policisë.

  1. Në çështje të tilla, Gjykata duhet të mbajë në konsideratë respektimin e të drejtave dhe lirive themelore të njeriut, të sanksionuara me ligj e akte nderkombëtare si dhe nëpërmjet vendimeve të Gjykatës Europiane për të Drejtat e Njeriut në çështje të ngjashme.

Në çështjen “Gutsanovi v. Bulgaria” (Application no. 34529/10) gjykata ka arritur ne konkluzionin se:

“137. Në përfundim, pasi u morën në konsideratë të gjitha rrethanat e çështjes në fjalë, Gjykata konsideron se operacioni i policisë në shtëpinë e aplikanitit nuk ishte planifikuar dhe mbajtur në atë mënyrë që mjetet e përdorura të ishin ngushtësisht të nevojshme në mënyrë që të arrihej objektivi i arrestimit të një personi të dyshuar për kryerjen e veprave penale si dhe për të mbledhur prova në kontekstin e investigimit kriminal. Të katër aplikatët ishin subjekt i një përjetimi të hidhur i cili ka ngjallur tek ta ndjenja të forta frike, ankthi dhe dobësie, të cilat çuan në trajtim çnjerëzor në kuptim të nenit 3. Pra ka patur një shkelje të këtij parashikimi në çështjen në fjalë”.

Po ashtu në çështjen “Iljina and Sarulienė v. Lithuania” (Application no. 32293/05), Gjykata ndër të tjera ka theksuar se “43. …autoritetet duhet në çdo rast të bëjnë përpjekje serioze për të zbuluar se çfarë ka ndodhur dhe nuk duhet të bazohen në konkluzione në mënyrë të nxituar dhe të pathemelta. Ata duhet të marin të gjithë hapat e arsyeshëm të mundëshëm për ta për të siguruar provat që lidhen me incidentin, duke përfshirë inter alia dëshmitarë okularë, dëshmi apo dëshmi mjeko-ligjore”. Sikurëse u përmend edhe në çështjen tonë, nga ana e organit hetues nuk është marë asnjë dëshmi nga dëshmitarët okularë në ngjarje, nuk janë kryer as aktet mjeko-ligjore për të pandehurit të cilët ishin dëmtuar nga veprimet e policisë, por janë marë vetëm dëshmitë e punonjësve të policisë.

Në të njëjtën cështje “Iljina and sarulienė v. Lithuania”, gjykata vazhdon më tej: “52…Gjykata tërheq vëmendjen ndaj akuzës së aplikantit, pavarësisht nëse ishte e bazuar apo jo, se hetuesit  hoqën disa dëshmi dhe shkrujatën dëshmitë e tyre në një mënyrë të tillë që ishin më në favor të policëve të përfshirë në këtë rast…Gjykata gjithashtu vëren se hetimi dështoi të vendoste rolet specifike të çdo polici të implikuar në ngjarje- deri në këtë ditë ende nuk është e qartë se në çfarë mase sejcili prej tyre kontribuoi në dëmtimet e aplikantëve.

53. Nën dritën e të mësipërmes, Gjykata arrin në konkluzionin se shteti është përgjegjës për trajtim çnjerëzor dhe degradues  parashikuar nga neni 3 i Konventës për shkak të dhunës fizike dhe verbale , e konsideruar e gjitha, e ushtruar kundër aplikantëve e po ashtu mungesën e një investigimi efektiv ndaj incidentit, dhe si pasojë ka patur shkelje të këtij parashikimi”.

Po ashtu në çështjen “Mikiashvili v. Georgia” (Application No. 18996/06) të GJEDNJ parag. 74-76 ku ndër të tjera thuhet: “76. Në pikëpamjen e të mësipërmeve, Gjykata nuk mund të pranojë që mavijosjet e shumta në pjesë të ndryshme të trupit të aplikantit dhe dëmtimi i tij në kokë mund të ketë ardhur nga aplikimi i rezistencës së forcës. Kjo vë në dukje se ndërsa asnjë dëshmi bindëse nuk është siguruar nga palët që lidhet me natyrën ekzakte dhe shkallën e forcës që rezulton në plagët e aplikatit, deklaratat e tij konsistente dhe të detajuara, si dhe mungesa e shpjegimeve të detajuara nga ana e Qeverisë lidhur me shkakun e plageve (lëndimeve të ardhura), japin shkaks për një konkluzon të fortë të kundërt, që këto plagë (dëmitime/lëndime), ishin rezultat i punonjësve të policisë duke përdorur forcë të tepruar dhe disproporcionale. (shih, REHBOCK, cituar më lart, § 76;. Kuzmenko kundër Rusisë, nr 18541/04, § § 42-43, 21 dhjetor 2010;. Butolen kundër Sllovenisë, nr 41356/08, § 90, 26 prill 2012, dhe, një contrario, Spinov, cituar më lart, § 50)”.

Në përfundim të gjykimit në Gjykatën e Shkallës së Parë, kjo Gjykatë gjithsesi pavarësisht provave të paraqitura e argumentave të përmendura më sipër dhe mënyrës se si ngjarja kishte ndodhur vendosi dëklarimin fajtor të të pandehurve duke vendosur dënimin e sejcilit prej klientëve me disa muaj burg.

Për këtë arsye çështja u apelua në Gjykatën e Apelit. Bashkë me kundërshtimin e vendimit të mësipërm ku është kërkuar pafajsia e klientëve, u kërkua edhe pezullimi i ekzekutimit të vendimit penal. Kishte një rrezik të lartë për çështjen mosmarrja e kësaj mase sigurie pasi në të kundërt klientët do të ishin të detyruar të burgoseshin dhe të vuanin dënimin e caktuar nga Gjykata e Rrethit.

Pas përfundimit të Gjykimit në Gjykatën e Apelit të Vlorës, nuk arritëm të ndryshonim vendimin e Gjykatës së Rrethit për të deklaruar të pafajshëm klientët tanë, por mundëm të fitojmë kërkesën e bërë për pezullimin e dënimit me burgim. Pranimi i kësaj mase kishte mjaft rëndësi për jetën e klientëve tanë, pasi ata tashmë janë të lirë dhe vazhdojnë jetën normalisht. Në të kundërt, burgosja e tyre do të passillte ndër të tjera rëndesë e komplikime të mëtejshme në jetën e tyre.

Çështja aktualisht është rekursuar në gjykatën e Lartë dhe lufta ligjore për deklarimin e pafajshëm të klientëve tanë do të vazhdojë deri në fund, deri në ezaurimin e të gjitha mjeteve ligjore për rivendosjen në vend të të drejtës së shkelur. Ndjekja e kësaj çështje është mbështetur nga Fondacioni Shoqëria e Hapur për Shqipërinë (Soros) dhe Civil Rights Defenders (CRD).

Çështja e klientes L.P e A.S

Klientja L.P, e moshës 5 vjece, për shkak të një temperature shumë të lartë, është shtruar në repartin e urgjencës në Qëndrën Spitalore Universitare “ Nënë Tereza” Tiranë, ku shoqërohej nga gjyshja e saj.

Mjeku i urgjencës pasi ka vizituar pacienten, duke parë gjëndjen e saj të rëndë shëndetësore, ka vendosur trajtimin e saj me antipiretik paranteral (Paracetomol intramuskular, injeksion) si dhe perfusion(serum) për përmirësimin e gjëndjes së saj klinike. Me zbatimin e këtyre rekomandimeve u mor infermierja e turnit.

Në momentin e bërjes së injeksionit nga infermierja, klientja L.P, ka reaguar menjëherë, duke qarë deri në nxirje, ndërsa këmba e majtë i ka mbetur e ngrirë.

Pas kësaj infermierja ka thirrur menjëherë mjekun që kishte bërë rekomandimin. Ky i fundit ka vizituar klienten L.P dhe ka konstatuar se kemba ku ishte bërë injeksioni kishte humbur ndjeshmërinë. Në ditët në vazhdim fëmija L.P ka qëndruar në spital, me qëllim rikuperimi të këtij deficiti neurologjik i cili sillte si pasojë probleme në ecje. Pas shtrimit 10 ditor kjo paciente ka dalë nga spitali me rekomandimin për në KEMP.

Klientja A.S nëna e fëmijës u paraqit në zyrën tonë për të kërkuar ndohmë, Ato i përkasin komunitetit Rom. Fillimisht klientja u konsultua që të bëhej kallzim penal për ngjarjen. Pasi procedimi u regjistrua dhe pas mbylljes se hetimeve, personeli mjekësor u dënua penalisht për ngjarjen, konkretisht infermjerja e tunit është shpallur fajtore për veprën penale të “Mjekimit të pakujdesshëm”, dhe është dënuar me gjobë , ky vendim është lënë në fuqi nga Gjykata e Apelit Tiranë.

Pas këtij momenti klientja u këshillua që të kërkontë shpërblimin e dëmit jashtëkontraktor nga institucioni spitalor tashmë në një proces gjyqësor civil. Për këtë rast u diskutua nga stafi i TLAS dhe u vendos që të ndiqej nga avokatët e zyrës.

Në kërkimet parashtuara gjykatës u argumentua se paditësja ka pësuar një dëm në shëndet. Gjithashtu nga vendimet penale të arsyetuara për këtë rast është e vërtetuar lidhja shkakësore mes veprimit dhe pasojës së ardhur në shëndetin e paditëses nga infermierja e institucionit spitalor, pra pasoja e ardhur, dëmtimi i shëndetit të paditëses në këtë rast, paraliza e menjëhershme e këmbës, ka ardhur si pasojë e veprimit mekanik, injeksionit të bërë jo në mënyrën e duhur nga infermierja.

U kërkua shpërblimi i Dëmit jopasuror i cili përfshin çdo lloj dëmi të pësuar nga cënimi i të drejtave dhe interesave jopasurore që bëjnë pjesë në vlerat e njeriut dhe që nuk janë subjekt vlerësimi të drejtëpërdrejtë ekonomik ne treg.

Dëmtimi i shëndetit është objekt kërkimi dhe dëmshpërblimi i pavarur nga dëme të tjera pasurore e jopasurore të pësuara nga i demtuari për shkak të të njëjtit fakt të paligjshëm. Ne rastin e klientes L.P, dëmtimi i shëndetit apo dëmi biologjik që ka ardhur si pasojë e faktit të paligjshëm, është pasoja e parë direkte nga e cila lind e drejta e dëmshpërblimit.

Në kuptim të dëmit moral si shfaqje e brendshme, e përkohshme, e turbullimit të padrejtë të gjendjes shpirtërore të njeriut, dhimbje e vuajtje shpirtërore apo gjëndje ankthi e mundimi shpirtëror që rrjedh si pasojë e faktit të paligjshëm. Cilido që pëson cënime në sferën e shendetit dhe të personalitetit të tij nga veprimet a mosveprimet e paligjshme dhe me faj të një të treti ka të drejtën të kërkojë edhe dëmshpërblimin e dëmit moral të pësuar. Klientja L.P ka pësuar një tronditje te thellë si pasojë e dëmit dhe paaftësisë që ai i ka shkaktuar. Shpesh herë ajo shfaqet e vetmuar në përditshmërinë e saj pasi ndjen dhe vuan dallimin fizik që ka pësuar me moshataret e saj duke i penguar kështu të shfaqet e lirshme, e shpenguar dhe e çlirët në raport me të tjerët.

Dëmi ekzistencial i shkaktuar nga fakti i paligjshëm i të tretit cënon të drejtat e personalitetit të njeriut duke dëmtuar thuajse në mënyre të përhershme shprehjen dhe realizimin e të dëmtuarit si njeri, shfaqjen e personalitetit të tij në botën e jashtme, duke tronditur objektivisht jetën e përditshme dhe veprimtaritë e zakonshme të tij, duke i shkaktuar përkeqsim të cilësisë së jetës nga ndryshimi dhe prishja e ekuilibrit, sjelljes e zakoneve të jetës, të marrëdhënieve personale e familjare. Për shkak të një gjëndjeje të tillë psiko-fizike, i dëmtuari nuk mund të kryeje më veprimtari të caktuara që karakterizonin pozitivisht qënien e tij apo mund t’a karakterizonin pozitivisht në të ardhmen, duke e detyruar të shtyhet drejt zgjidhjeve të ndryshme në jetë nga ato të dëshiruara e të pritshme apo në heqjen dorë nga këto të fundit për shkak të vërtetimit të faktit të paligjshëm.

Dëmi ekzistencial, duke mos patur natyrë thjesht ndjesore e të brendshme, ishte objektivisht i vërtetueshëm në rastin eklientes L.P, duke qënë e mitur dhe në formim të vazhdueshëm të personalitet të saj, gjëndja e paaftësisë së saj fizike i shkakton vuajtje dhe mundim në procesin e rritjes duke ndikuar ne vlerësimin dhe konsiderimin e vetvetes. Ky dëmtim i pësuar pengon në mënyrë të vazhdueshme shfaqjen e saj të jashtme si njeri. Veprimtaria e saj e përditshme është tronditur, duke e penguar të shfaqet dhe të ushtrojë e lirshme veprimtaritë normale të moshës së saj, si të luajë, të ecë të vrapojë.

Gjatë gjykimit të kësaj çështje u arrit që klientja të përjashtohej nga detyrimi i pagimit të taksës

gjyqësore si dhe taksës 3% e vlerës së objektit të padisë, e detyrueshme për t’u paguar për çdo çështje të kësaj natyre. Gjykata bazuar në gjendjen shëndetsore të klientes (duke qënë se ajo tashmë është një person me aftësi të kufizuara) si dhe duke mbajtur në konsideratë gjendjen ekstreme të varfërisë së klientes së mitur dhe familjes së saj, vendosi përjashtimin nga taksa. Kjo ishte një arritje e madhe në këtë çështje pasi ne shume pak raste praktika gjyqësore shqiptare ka lejuar përjashtimin nga taksa me arsyetimin se nuk ka një praktike dhe rregullim specifik ligjor për raste të tilla.

Rasti i klientes L.P pas disa seancave gjyqësore ka përfunduar në favor të klientes L.P. Pasi është kryer dhe një akt ekspertimi nga i cili është vlerësuar dëmi i shkatuar klientes në vlerë monetare. Gjykata në fund të gjykimit në ka vendosur në favor të klientes sonë. Cështja është apleluar nga i padituri dhe përfundimisht Gjykata e Apelit Tiranë ka lënë në fuqi vendimin e Gjykatës së Rrethit Gjyqësor Tiranë, duke vendosur:
“Detyrimin e të paditurit QSUT Tiranë të dëmshpërblejë paditësen L.P në shumën 3.591.000 lekë si rezultat i shkaktimit të dëmit në shëndet nga mjekimi i pakujdesshëm”.

Pasi vendimi i gjykatës së Apelit është përfundimtar dhe i formës së prerë është ndjekur procedura e leshimit të urdhërit të ekzekutimit dhe është arritur që të ekzekutohet vendimi i gjykatës. Mund të themi që në përfundim se e drejta e klientes është rivendosur në vend dhe cilësia e jetës së saj është përmirësuar pas ngjarjes traumatike.

Suksesi në fitimin dhe përfundimin e gjykimit të kësaj çështje është një tregues që do të rrisë sensibilizimin e ndërgjegjësimin në mënyrë cilësore të personelit shëndetsor për të ushtruar detyrën e tyre më me përgjegjësi dhe në respektim të parimit të mosdiskriminimit. Natyrshëm, ngritja e kapaciteteve te ketij personeli do te jete nje nga konkluzionet e rendesishme per vazhdimesine e punës në të ardhmen. Kjo çështje do të shërbejë si preçedent dhe si garanci juridike për raste të ngjashme.

Në kontekst sasior më të ngushtë çështja do t’i shërbejë drejtëpërsëdrejti vetë familjes së të miturës, të cilët nga dëmshpërblimi civil do të munden t’i sigurojnë asaj ndërhyrje më të specializuara mjeksore.

Kjo çështje është e një rëndësie të veçante pasi nuk kemi të bëjmë vetëm me një fëmijë të mitur të dëmtuar për shkak të papërgjegjshmërisë së organeve shtetërore, por edhe për faktin se ajo pati mundësi të ketë akses në të drejtat e saj për t’u zhdëmtuar për dëmin e shkaktuar, mundësi të cilën nuk do ta kishte realizuar për shkak të pamundësisë ekonomike, shëndetësore, mungesës së ndërgjegjësimit etj. Po ashtu u krijua një precedent i rëndësishëm në praktikën gjyqësore sa i takon përjashtimit nga taksa gjyqësore të personave të varfër. Ndjekja e kësaj çështje është mbështetur nga Fondacioni Shoqëria e Hapur për Shqipërinë (Soros) dhe Civil Rights Defenders (CRD).

Çështja e klientes F.B e V.B

Klientja V.B. është nëna e fëmijës së mitur F.B.

Këtë fëmijë klientja e ka sjelle në jetë në vitin 2011 dhe është fëmija i saj i dytë. Gjatë shtatzanisë ajo ka zgjedhur që të ndiqet per kontrolle nga mjeku me te cilin kishte realizuar ecurine e shtatzanise se pare, mjek i punësuar pranë spitalit shtetëror e njëherësh i punësuar pranë një klinike private.

Mjeku në fjalë i ka bërë klientes V.B disa eko gjatë shtatëzanisë së saj, nga muaji i 3 (tretë) deri në muajin e 9 (nëntë). Në javën e 23 (njëzetëetretë) të shtatzanisë, klientja ka kryer edhe ekon morfologjike nga e cila vleresohet me detaje zhvillimi morfologjik i fëmijës.

Edhe pse në atë lloj ekzaminimi (eko morfologjike) pamja dhe qartësia janë shumë të plota për çdo fetus, ky mjek gjithmonë ka konstatuar një pamje dhe zhvillim normal të fëmijës së ankueses. Këtë normalitet mjeku e ka konstatuar qe nga ekoja e pare dhe deri në shtrimin e fundit para lindjes të klientes, në ekzaminimin 2 orë përpara lindjes ai i ka pohuar që cdo gjë shkonte normalisht.

Në momentin e lindjes (e cila ishte lindje normale), u konstatua që fëmija lindi me një anomali fizike, ajo nuk e kishte plotësisht njërin nga gjymtyrët, konkretisht krahun e majtë.

Kjo ngjarje passolli një shok të madh tek personeli mjekësor dhe më pas një traumë të pakthyeshme tek klientja dhe familja e saj.

Klientja u paraqit në zyrën tonë disa muaj pas lindjes. Gjendja e saj vazhdonte të ishte traumatike. Nga vizita të ndryshme ishte konstatuar që fëmija i saj do ta kishte përgjatë gjithë jetës së saj këtë anomali dhe se ajo ishte e pariparueshme. Trajtimi i fëmijës kërkonte një kujdes të veçantë dhe me rritjen do t’i nevojitej nje protezë për ta ndihmuar në kryerjen e veprimeve të përditshme në mungesë të gjymtyrit, përveç traumës dhe punës që do të duhej për ta bërë atë të ambjentohej me këtë anomali që e bën të ndryshme nga fëmijët e tjerë.

Trajtimi i rastit paraqiste kërkesa të veçanta për shkak të ndjeshmërisë tepër të lartë të klientes dhe kujdesit që duhej treguar me të në sugjerimin e një rruge ligjore për të rekuperuar sado të ishte e mundur këtë pasojë të ardhur si pasojë e mungesës së kujdesit të duhur profesional nga ana e mjekut të saj. Nga të gjitha vizitat e kryera klientes i ishte thene që ajo priste një fëmijë me zhvillim normal. Ballafaqimi me këtë situatë në mënyrë të papritur, si pasojë e paaftësisë së mjekut për ta zbuluar dhe për tja komunikuar klientes këtë defekt në kohë, kishte sjelle traumën e madhe tek ajo e po ashtu kishte zhdukur çcdo mundësi rekuperimi të atij defekti.

Klientja i ishte drejtuar më parë oragneve të prokurorise ku kishte kërkuar që mjeku të ndiqej penalisht, mirëpo kjo çështje ishte pushuar.

Klientja V.B. kërkonte të vinte drejtësi nëpërmjet rastit të saj, duke e konsideruar e përdorur atë në funksion të së mirës së përgjithshme, për të sensibilizuar edhe opinionin por edhe për të dënuar paaftësinë e mjekut, në mënyrë që raste të tilla të minimizoheshin sa më shumë në të ardhmen.

Në vendin tone në përgjithësi mungon kultuara e përgjegjësisë që një funksionar apo i punësuar shtetëror duhet të mbajë në rast se ai shpërdoron detyrën apo e kryen atë me papërgjegjshmëri. Konkretisht në rastin në fjalë, mjeku që kishte vizituar klienten vazhdonte të ushtronte detyrën e tij lirisht dhe asnjë masë nuk ishte marë ndaj tij.

Pas konsultimesh te shumta, në një rrafsh të gjërë ligjor e njerëzor u vendos që ky rast të ndiqej prej nesh. Gjëja e parë që bëmë ishte raportimi i rastit në Urdhrin e Mjekut, i cili është një institucion që kujdeset për respektimin e rregullave të etikës mjekësore si dhe mer masat përkatëse kur konstatohen gabime mjekësore të kryera nga ana e mjekëve në ushtrimin e profesionit të tyre.

Pas konstatimit të shkeljes nga institucioni i sipërcituar, rastin e hapëm në gjykatë duke kërkuar shpërblimin e dëmit të shkaktuar klientes sonë dhe fëmijës së saj të mitur. Aktualisht ka përfundur gjykimi në Gjykatën e Rrethit Gjyqësor Tiranë ku është vendosur pranimi i padisë së ngritur prej nesh dhe çëstja është fituar, duke u pranuar e plotë edhe masa e dëmshpërblimit të pretenduar. Po ashtu në këtë çështje është arritur që njëra nga klientet (e mitura) të përjashtohet nga taksa gjyqësore, e cila gjithashtu konsiderohet si një arritje duke marë në konsideratë paaftësinë paguese dhe vulnerabilitetin e klientëve.

Aktualisht pritet gjykimi në Gjykatën e Apelit Tiranë pasi vendimi është ankimuar nga të paditurit.

Ndjekja e kësaj çështje mbështetet nga Fondacioni Shoqëria e Hapur për Shqipërinë (Soros) dhe Civil Rights Defenders (CRD).

Çështja e klientëve V.N dhe D.N

Klientët V.N dhe D.N janë bashkëshortë.

V.N ka qenë i punësuar në fabrikën e demontimit të municioneve pranë fshatit Gërdec të qytetit të Tiranës.

Me date 15 mars 2008, në fshatin Gërdec, në fabrikën me natyrë ushtarake, gjatë procesit të demontimit të municioneve ka ndodhur një shpërthim eksplozivi dhe municionesh i cili u ka marrë jetën dhjetra personave e ka shkaktuar dëmë të mëdha materiale.

Klienti V.N, në momentin e shpërthimit ishte duke punuar në fabrikë, dhe si pasojë e shpërthimit është plagosur rëndë duke u dëmtuar shëndeti i tij.

Si rezultat i zjarrit të shkaktuar nga shpërthimi i eksplozivit në fabrikë, klienti V.N ka marrë plagë të rënda djegie në të gjithë trupin, duke pësuar një demtim të rëndë të shëndetit fizik që ka çuar deri në humbjen e plotë të aftesisë për punë.

V.N është kryefamiljar, bashkëshort e baba i dy fëmijëve. Për shkak të kësaj ngjarje me pasojë dëmtimin e rënde të shëndetit, ka ndërprerë punen jo vetem ai, por edhe klientja D.N (bashkëshortja e tij) per t’ju gjendur afër bashkëshortit për përkujdesje, duke qenë se V.N ishte (por edhe sot është) në pamundësi të kujdesej për veten e tij.

Për rrjedhojë si pasojë e dëmtimit të shëndetit, klientët kanë humbur jo vetëm mundësinë për të siguruar të ardhurat nga puna, por nga ana tjetër kanë shpenzuar mjete financiare për të mbuluar dhe perballuar shpenzimet e nevojshme për mjekime dhe trajtime ndaj V.N.

Aktualisht gjendja shëndetsore e V.N vazhdon të jetë e parehabilituar si pasojë e dëmtimit të shëndetit fizik nga ngjarja e rëndë. Ai e ka humbur aftësinë për punë. Po ashtu klientja D.N është e papunë dhe akoma e parehabilituar plotësisht nga dëmtimet e ardhura në familjen e saj.

Në situatën e klientëve në fjalë ishin të përfshirë shumë banorë të cilët u dëmtuan nga shpërthimi i bujshëm. TLAS është angazhuar me shërbime të shumta ligjore të personave në atë zonë.

Klientët në fjalë u këshilluan që të fillonin një proces gjyqësor lidhur me shperblimin e dëmit te ardhur si pasojë e shpërthimit të ndodhur. Çeshtja u mor përsiper te ndiqej nga avokatet e zyres dhe ne vitin 2010 nisën procedurat përpara Gjykatës së Rrethit Gjyqësor Tiranë. TLAS përballoi shpenzimet gjyqesore të taksës se padisë, mirëpo gjykimi i filluar u pezullua për një afat tre vjeçar duke qenë se ndaj personave përgjegjës nisi procedimi penal. Nga palët e paditura u kërkua që çështja të pezullohej deri sa të mbaronte gjykimi penal i nisur. Për këtë arsye pas pezullimit, çështja rifilloi ne vitin 2013 dhe aklualisht kjo çështje ka përfunduar në Gjykatën e Shkallës së Parë ku gjykata ka pranuar padinë dhe paditësave i është njohur e drejta për t’u dëmshpërblyer për dëmtimet e marra nga ngjarja tragjike.

Por edhe pse çështja është fituar në Gjykatën e Shkallës së parë ajo është apeluar prej nesh sa i  takon masës së dëmshpërblimit pasi llogaritja është bërë jo në bazë të përqindjes së pretenduar prej nesh (sa i takon shkallës së humbjes së aftësisë për punë të klientit). Për këto arsye vendimi është apeluar dhe pritet gjykimi në Gjykatën e Apelit për të arritur maksimumin e masës së pretenduar të dëmshpërblimit.

Ndjekja e kësaj çështje është mbështetet nga Fondacioni Shoqëria e Hapur për Shqipërinë (Soros) dhe Civil Rights Defenders (CRD).